13 ĐỜI VUA TRIỀU NGUYỄN

*



Trang chủKhám pháLịch sử - văn hóa truyền thống
Theo định kỳ sử, triều Nguyễn tất cả 9 đời chúa cùng 13 đời vua. Chúa Tiên Nguyễn Hoàng là vị chúa Nguyễn trước tiên đặt nền móng mang lại vương triều Nguyễn và Bảo Đại là vị vua cuối cùng, trong khoảng thời hạn gần 400 năm ban đầu từ năm 1558 và chấm dứt vào năm 1945.

Bạn đang xem: 13 đời vua triều nguyễn


*

Chín chúa

Chúa Nguyễn là cách gọi tầm thường trong sử sách với dân gian về một vương vãi triều đã cai trị dải khu đất từ vùng Thuận Hóa (phía nam giới đèo Ngang hiện nay nay) vàođến phương Nam, bắt đầu từ công ty Hậu Lê giữa thế kỷ 16 cho đến khi bị bên Tây Sơn khử năm 1777. Những chúa Nguyễn là tiền thân ở trong phòng Nguyễn, triều đại phong kiến sau cuối trong lịch sử hào hùng Việt Nam.

1.Chúa Tiên Nguyễn Hoàng (1525–1613). Ông nội là Nguyễn Hoằng Dụ, cha Nguyễn Kim cùng anh rể Trịnh Kiểm phần nhiều là đông đảo trọng thần của triều đình bên Hậu Lê. Sau thời điểm Nguyễn Kimbị một mặt hàng tướng trong phòng Mạc đánh thuốc độc chết, rồi Trịnh Kiểm giết mổ anh trai ông là Nguyễn Uông,Đoan quận công Nguyễn Hoàng lo ngại cho những người hỏi chủ ý Trạng TrìnhNguyễn Bỉnh Khiêmvà đượcngầmchỉ bảo“HoànhSơn độc nhất vô nhị đái, vạn đại dung thân”, ông bèn dựa vào chị gái là Ngọc Bảo xin Trịnh Kiểm bỏ vào trấn thủ khu đất Thuận Hóa,người anh rể vẫn muốn Nguyễn Hoàng đi xakhỏigây tác động đối cùng với vua Lênên chấp thuận. Ôngxưng Chúa năm 1558, là vị chúa khai sinh của triều đại,ban đầuđóng dinh ở làng Ái Tử, tỉnh Quảng Trị. Kể từ đó những đời vua chúa kế tục mở mang phạm vi hoạt động về phương Nam cùng thống nhấthoàn toàn đất nướcvào năm 1802 bên dưới triều vua Gia Long. Năm 1601 ông cho xây miếu Thiên Mụ.

2.Chúa Sãi (Chúa Bụt) Nguyễn Phúc Nguyên (1563–1635). Ông là người trước tiên mang bọn họ Nguyễn Phúc. Tương truyền cơ hội mẹôngcó thai chiêm bao tất cả vị thần chuyển tờ giấy đề chữ “Phúc”, quần thần chúc mừng ý kiến đề xuất đặt tên cố tử là “Phúc”, nhưng ý muốn cả chiếc tộc sau đây được hưởng phúc yêu cầu bà rước chữ này có tác dụng tên lót. Năm 1626, để chuẩn bị cuộc chiến cùng với chúa Trịnh ông mang lại dời dinh vào thị trấn Quảng Điền tỉnh vượt Thiên Huế.

3.Chúa ThượngNguyễn Phúc Lan(1601–1648).Năm 1636chúaThượngdời phủvào Kim Long, thương cảngThanh Hà–Bao Vinhhình thànhngaysauđó, thuộc vớiHội Anlà haicửa ngõ ngoại thương lớn số 1 Đàng Trong của các chúa Nguyễnthời bấy giờ.

4.Chúa HiềnNguyễn Phúc Tần(1620–1687), được sử sách đánh giá là tướng tá tài, Bắc đốt cháy Hà Lan, quấy tan quân Trịnh tiến tiến công Đàng Trong, phái nam dẹp yên chăm Pa, Chân Lạp.

5.Chúa NghĩaNguyễn Phúc Thái(1650–1691). Ông là fan dời phủ về xã Phú Xuân.Phú Xuân từ kia trở thành chính dinh của những đời chúa Nguyễn tiếp theo sau và là đế đô của triều đại đơn vị Nguyễn sau này.

6.Chúa Minh Nguyễn Phúc Chu (1675–1725). Ông là người trước tiên sai sứ sangnhà Thanhxin phong vương tuy vậy không được chấp thuận vì nhà Thanh vẫn coi vua Lê sống Đàng ngoài là vua của đất Việt lúc đó.

7.Chúa NinhNguyễn Phúc Chú(1697–1738). Ông gồm công vào việc thiết lập đơn vị hành chính mới, duy trì gìn và mở có vùng đồng bằng sông Cửu Long.

8.Chúa VũNguyễn Phúc Khoát(1714–1765). Năm1744, hôm nay Chúa Trịnh sẽ xưng vương yêu cầu Nguyễn Phúc Khoát cũng xưng Vũ Vương và xem Đàng Trong như 1 nước độc lập.

9.Chúa ĐịnhNguyễn Phúc Thuần(1754–1777). Lúc còn sống, Vũ vương Nguyễn Phúc Khoát chọn đàn ông thứ chín làNguyễn Phúc Hiệunối ngôi, nhưng Nguyễn Phúc Hiệu chết còn nhỏ ông vẫn quá bé dại nên Vũ vương vãi cho nam nhi thứ nhì làNguyễn Phúc Luân(cha vuaGia Longsau này) nối ngôi. Khi Vũ vương chết, quyền thầnTrương Phúc Loangiết Nguyễn Phúc Luân lập Nguyễn Phúc Thuần khi ấy mới 12 tuổi đăng vương để dễ bề thao túng. Năm 1777 ông bịnhà Tây Sơngiết lúc 26 tuổi, chưa xuất hiện con nối dõi.

Mười ba vua

Nhà Nguyễn được ra đời sau khi vua Gia Long đăng quang năm 1802 và hoàn thành khi vua Bảo Đại thoái vị năm 1945, trải tổng số 143 năm, có 13 vị vua ở trong 7 thay hệ.

Quốc hiệu việt nam chính thức mở ra vào thời công ty Nguyễn năm 1804 dưới triều vua Gia Long. Năm 1839 vua Minh Mạng đổi tên nước thành Đại nam với ý niệm một nước nam rộng lớn, quốc hiệu này tồn tại mang lại năm 1945 khi vua Bảo Đại để quốc hiệu là Đế quốc Việt Nam.

Triều Nguyễn là 1 trong những triều đại lưu lại nhiều thăng trầm của kế hoạch sử, nhất là cuộc thôn tính của tín đồ Pháp vào giữa thế kỷ 19, trải qua hai quy trình chính:

- từ năm 1802–1858 là quy trình tiến độ độc lập, từ khi vua Gia Long thống nhất đất nước đến những đời Minh Mạng, Thiệu Trị và Tự Đức.

- từ năm 1858–1945 là tiến trình bị Pháp xâm lăng với đô hộ, kể từ khi quân Pháp tiến công Đà Nẵng và hoàn thành sau khi hoàng đế Bảo Đại thoái vị hồi tháng 8 năm 1945.

1.

Xem thêm:

Vua Gia Long (tên Nguyễn Phúc Ánh, trị vì chưng 1802–1820). Vua Gia Long làmộtvĩ nhân,một thực thể thế tất của lịch sử hào hùng Việt Nam. Ông trảisuốt25 năm dạt dẹo chinh chiếnmớikhôi phục lại cơ nghiệp của loại tộc. Ông có công thống nhất mảnh đất nền chữ S cùng xác định độc lập với hòn đảo Hoàng Sa - ngôi trường Sa, quốc hiệu Việt Nam xuất hiện từ triều đại này, đưa nước ta trở thành một thế lực quân sự hùng bạo dạn ở Đông Dương.

*

2.VuaMinh Mạng (tên Nguyễn Phúc Đảm, trị vì chưng 1820–1841).Trong 21 năm làm việc ngôi, vua Minh Mạng đã lời khuyên hàng loạt cải tân từ nội trị đến ngoại giao.Trong lịch sử cơ chế quân công ty Việt Nam, haicuộccải biện pháp hành chínhdưới vương vãi triềuvua Lê Thánh Tôngvàvua Minh Mạng là gồm quy mô toàn nước và đạt kết quả cao nhất.

*

3.Vua Thiệu Trị (tên Nguyễn Phúc Miên Tông, trị vì 1841–1847).Sử sách đánh giá vua Thiệu Trị là tín đồ hiền hoà, siêng năng nhưng ít năng cồn và ước mơ như vua cha. Phần lớn định chế đã sắp xếp khá quy củ trường đoản cú thời Minh Mạng, Thiệu Trị chỉ việc vận dụng theo mà ít bao gồm sự cải cách, biến hóa gì mới. Ông nổi tiếng là một trong thi sĩ, lừng danh nhất là hai bài bác thơ chữ hán là Vũ trung sơn thủy và Phước Viên Văn hội lương dạ mạn ngâm. Điểm khác biệt là cả hai bài không trình bày theo lối thường mà lại viết thành 5 vòng tròn đồng tâm, từng vòng tròn có một trong những chữ, mỗi bài xích có 56 chữ ứng với một bài thơ thất ngôn chén bát cú, nhìn vào như 1 trận đồ bát quái, vua chỉ giải pháp đọc vàra câu đố tìm64 bài thơ vào đó. Hiện thời các nhànghiên cứuđã kiếm được 128 bí quyết đọc.

4.Vua từ bỏ Đức (tên Nguyễn Phúc Hồng Nhậm, trị bởi 1847–1883). Từ Đức được reviews là một vị vua tốt. Ông chuyên cần xem xét bài toán triều chính không hề trễ nải, được các quan nể phục. Ông là vị vuaham học, đọc rộng và đặc biệt quan trọng giỏi văn thơ,và cũng rất được người đời mệnh danh là một vua rất có hiếu. Ông không có con nối dõi bắt buộc nhận ba người con cháu làm bé nuôi: Hoàng tử Nguyễn Phúc Ưng Ái (tức vua Dục Đức), hoàng tử Nguyễn Phúc Ưng Kỷ (tức vua Đồng Khánh) cùng hoàng tử Nguyễn Phúc Ưng Đăng (tức vua kiến Phúc).Triều đại của ông đánh dấu nhiều trở nên cố cùng với vận mệnh Đại Nam, yêu cầu chật đồ đối phó với gia thế phương Tây mà lại không thành công, rồi từ từ để độc lập đất nước lâm vào cảnh tay bạn Pháp.

*

5.Vua Dục Đức (tên Nguyễn Phúc Ưng Ái, trị vị 1883), lên ngôiđược 4 ngày thì bịhai vị phụ chínhđại thần là Tôn Thất Thuyết với Nguyễn Văn Tườnghạch tộiphế truất, bị giam và vứt đói đến chết.

6.Vua Hiệp Hòa (tên Nguyễn Phúc Hồng Dật, trị vì 1883), sau khoản thời gian phế Dục Đức,Tôn Thất Thuyết và Nguyễn Văn Tườngđưa Lãng Quốc công Hồng Dật lên làm vua, giai thoại nói rằng khi quần thần đến bao phủ rước, cho dù năn nỉ mấy, Hồng Dật cũng ko đi, sau cùng phải cần sử dụng vũ lực đưa ông vào Tử Cấm thành. Sau vày bất đồng cách nhìn nên bị nhì quan phụ thiết yếu ép uống dung dịch độc chết sau thời điểm tại vị 4 tháng.

*

7.Vua con kiến Phúc (tên Nguyễn Phúc Ưng Đăng, trị vày 1883–1884).Ônglàvị quân chủ yểu mệnh nhất của phòng Nguyễn,tại vị được8tháng thì bỏ xác lúcmới15 tuổi.

*

8.Vua Hàm Nghi (tên Nguyễn Phúc Ưng Lịch, trị bởi 1884–1885). Là em trai vua con kiến Phúc, đượchai trọng thầnNguyễn Văn Tường cùng Tôn Thất Thuyết chuyển lên ngôi ở tuổi 13.Năm 1885, sautrận đột kích Phápthất bại,đượcTôn Thất Thuyếthộ giá cùng nhân danh ôngphát động phong trào Cần Vươngchống Pháp, sau 3 năm thìbị bắtđem an trí sinh hoạt Algérierồiqua đờitại đây.

*

9.Vua Đồng Khánh (tên Nguyễn Phúc Ưng Kỷ, trị do 1885–1889).Ông được tướng tá Pháp đề xuất lập làm cho vua thời điểm vua Hàm Nghi bong khỏi triều đình theo trào lưu Cần Vương. Ônglà ngườihiền lành,không chốngđốiPháp, sinh sống ngôi được 3 năm tận hưởng dương 24 tuổi.

*

10.Vua Thành Thái (tên Nguyễn Phúc Bửu Lân, trị vày 1889–1907).Ông là bạn cầu tiến, yêu nước, cóhiểu biết hơi toàn diện. Không giống với phần đa vị vua trước đây, ông học tiếng Pháp, giảm tóc ngắn mặc âu phục, làm cho quen cùng với vǎn minh phương Tây.Ôngngày càngbộc lộ ý thức dân tộcvà chống Pháprất cao, yêu cầu đến năm 1907 ông bị Phápép thoái vị, sau đóđày sang đảo Réunion cùng với nam nhi là vua Duy Tân.

*

11.Vua Duy Tân (tên Nguyễn Phúc Vĩnh San, trị vì chưng 1907–1916). KhiThành Tháibị thực dân Pháp lưu lại đày trên Vũng Tàu, ông được fan Pháp gửi lên ngôi lúc còn thơ ấu. Tuy nhiên, ông từ từ khẳng định cách biểu hiện bất bắt tay hợp tác với Pháp. Năm 1916, dịp ởChâuÂu gồm cuộcThếchiếnthứ Nhất, ông bí mật liên lạc với các lãnh tụ việt nam QuangphụcHội như Thái Phiên, è Cao Vân ý định khởi nghĩa. Dự định thất bại với Duy Tân bị bắt đem an trí thuộc vua cha Thành Thái ở đảo Réunion Ấn Độ Dương.

*

12.VuaKhải Định (tên Nguyễn Phúc Bửu Đảo, trị bởi vì 1916–1925).Tuy kế nhiệm Duy Tân tuy vậy Khải Định là một ông vua thân Pháp nên không tồn tại được cảm tình của nhân dân.

*

13.Vua Bảo Đại (tên Nguyễn Phúc Vĩnh Thụy, trị bởi 1925 – 1945).Bảo Đại là vị vua sau cuối của triều đại công ty Nguyễn nói riêng cùng của chính sách quân chủ lịch sử dân tộc Việt nam giới nói chung. Ông được đào tạo và huấn luyện theo Tây học, hào hoa kế hoạch lãm, khỏe khoắn dạnbỏ một vài tập tụccủacác vuađời trước, phá lệ Tứ bất đề ra từ thời Gia Long phong bà Nguyễn Hữu Thị Lan là phái nam Phương hiền thê và đã tiến hành nhiều cách tân về nội các, hành chính. Trong phiên bản Tuyên ngôn thoái vị bàn giao quyền lực tối cao cho Việt Minh, ông có câu nói danh tiếng “Trẫm ước ao làm dân một nước trường đoản cú do, hơn có tác dụng vua một nước nô lệ”.